Śmierć Lenina i walka o władzę w partii

Lenin w roku 1921 coraz rzadziej pojawiał się na Kremlu, przez cały ten okres skarżył się na bóle głowy[1]. Dnia 25 maja 1922 roku zapadł on na ciężką chorobę – paraliż prawej połowy ciała, utracił także mowę. Dopiero od 2 października zaczął stopniowo powracać do swoich zajęć. Jednakże w grudniu 1922 roku drugi atak choroby całkowicie go unieruchomił. Do 9 marca 1923 roku, kiedy trzeci atak przemienił go w żywego trupa, Lenin był w stanie dyktować tylko kilka minut dziennie swoje myśli i miał nadzieję, że współtowarzysze posłuchają jego rad.

Walka o władzę, zaczęła się już po pierwszym ataku choroby. Krąg osób do „kaftana Lenina” określił sam wódz w Liście do Zjazdu, który podyktował w dniach 23-25 grudnia 1922 roku[2]. Pisał on: „ Na pierwszym miejscu stawiam powiększenie liczby członków KC do kilkudziesięciu lub nawet stu (…). Sądzę, że taka rzecz jest potrzebna dla podniesienia autorytetu KC”[3]. Lenin obawiał się, że władza dostanie się w niepowołane ręce, upatrując słusznie w Stalinie największego zagrożenia, bo Stalin „po objęciu stanowiska sekretarza generalnego skupił w swych rękach nadmierną władzę i nie ma pewności, czy zawsze potrafi z tej władzy korzystać z należytą ostrożnością”[4]. „Stalin jest zbyt brutalny – podkreślał Lenin – i wada ta, która jest całkiem do zniesienia miedzy nami, komunistami, staje się nie do zniesienia na stanowisku sekretarz generalnego”[5]. Treść testamentu jak nazwano List do Zjazdu nie pozostawiała wątpliwości, że Lenin zalecił odsuniecie Stalina od władzy i wybranie kierownictwa kolegialnego[6].

Pod koniec ery Lenina życie polityczne w elicie władzy całkiem się zmieniło. Dotychczas w partii istniała silna grupa przywódcza, wewnątrz której mówiło się otwarcie o spornych kwestiach, teraz potworzyły się sojusze i rozpoczęto walkę” – pisze dr Britovšek w swej książce pt. „Carat, rewolucja, stalinizm”. Kiedy Stalin zorientował się , który blok jest silniejszy, osobiście przeszedł do ataku na Trockiego[7]. Szczyty hierarchii bolszewickiej stanowił triumwirat Stalin, Zinowiew (był on przywódcą Kominternu i rady piotrogrodzkiej) i Lew Kamieniew (stojący na czele rady moskiewskiej). Jego celem było uniemożliwienie Trockiemu przejęcia władzy. Stalin był arbitrem w walce, która się toczyła miedzy Trockim a Zinowiewem, wspomaganym przez Kamieniewa (szwagra Trockiego)[8]. „Grudzień 1923 roku oznacza zasadniczy zwrot w historii RKP(b).

Robotnik” donosił o panującej w szeregach partii atmosferze pod koniec roku 1923 w artykule pt. „Rozdźwięk w śród bolszewików”. Informował, iż istniała w partii od dawna grupa opozycyjna niezadowolona z polityki naczelnych władz partyjnych, która występowała z hasłem „demokracji robotniczej” wewnątrz partii. Czyli postulowała ona, żeby funkcjonariusze partyjni byli wybierani przez ogół członków, a nie mianowani odgórnie. Jak podała piotrogodzka „Prawda” funkcjonariuszy tych było 18.181. Stalin nazywał to „walką dygnitarzy”, którzy – „jednych chcieli zastąpić drugimi”[9]. Karol Radek (redaktor „Izwiestii”) twierdził: „C.K. partii to rząd sowiecki, a nieufność do C.K. partii oznacza nieufność do rządu. Jest to próba rozdwojenia rządu, do której nie pozwolę, partia nie dopuści do rozbicia scentralizowanego aparatu”[10]. Z artykułu Stalina opublikowanego w „Prawdzie”, jaki czytamy na łamach „Robotnika”, jasno wynika, że opozycja połączyła się z częścią lewych komunistów (Preobrażeńskim, Stukowem, Piatkowem) i utworzyli oni blok. Opozycja ta – piszą dalej – trzymała się także z Trockim. „Centraliści demokratyczni” usiłowali oprzeć się na autorytecie Trockiego, który współpracował z blokiem. Stalin oskarżał go o podwójną grę. O to, że głosował za „demokracją robotniczą” w Politbiurze”. „Robotnik” sądził, że spór w Politbiurze zakończy się łagodnie, czyli ugodą. Twierdził on, iż opozycja otrzyma parę miejsc w partyjnym aparacie i partia sowiecka będzie uratowana[11].

W styczniu 1924 roku odbył się XIII Zjazd partii (bolszewickiej), przypieczętował on zwycięstwo triumwiratu, który postanowił zawładnąć „kaftanem Lenina” kolegialnie (przewodniczył Kamieniew, sprawozdanie KC czytał Zinowiew, a zjazd przygotował Stalin)[12]. Trocki nie brał udziału w tej konferencji – był chory[13]. Stalinowi tak udało się podburzyć delegatów, że obrady przerodziły się w serię ataków na Trockiego[14]. „Robotnik” relacjonował, na podstawie korespondencji z Moskwy z dnia 20 stycznia 1924 roku, zjazd partii bolszewickiej, na której Stalin krytykował Trockiego za to, że popełnił on szereg błędów, które doprowadziły do ogromnego zamętu w partii[15]. W gazecie nie podano wszystkich zarzutów pod jego adresem, jednakże daje czytelnikowi obraz sytuacji w bolszewickiej partii. Można uznać, że od tego momentu Stalin jawnie i na forum partii krytykuje Trockiego, chcąc go wykluczyć z jej szeregów, a w rzeczywistości nie dopuścić do przejęcia władzy w ZSRR.

W tym samym czasie zmarł przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych, „wódz bolszewicki” W.I. Lenin. Jak pisano na łamach „Robotnika”: miało to miejsce „w poniedziałek 21 stycznia (1924 roku) w Gorkach pod Moskwą”. Czytamy dalej, iż zgon jego był ciężkim ciosem dla bolszewizmu rosyjskiego, był on, „bowiem wielki człowiekiem dla bolszewików”[16].

„Robotnik” podjął się oceny osoby Lenina przedstawiając swoim czytelnikom w pozytywnym „świetle” jego założenia, które nie mogły dać plonu na niepodatnym polu.  Uważał, iż słabość metod wodza bolszewików wyraziła się w tym, że „rzeczywistość boleśnie zadrwiła z jego planów przebudowy”. Z pierwotnej idei została jedynie „władza dyktatorska”. „Robotnik” zadawał pytanie: „Gdzie rządy klasy robotniczej?” Dalej porównywał, co pisał Lenin w przededniu rewolucji październikowej z ówczesną rzeczywistością, zauważając znaczną różnicę. Lenin twierdził, że „dyktatura proletariatu” jest w stanie zmienić ustrój biurokratyczny, stałą armię oraz policję państwową. Jednakże metody Lenina okazały się niewspółmierne z „socjalistyczną przebudową społeczeństwa”. Okazały się one anty-demokratyczne i anty-socjalistyczne. „Robotnik” podaje: „bolszewizm leninowski” ukształtował się na gruncie, któremu obce było pojecie demokracji i wolności politycznej, gdzie istniała „niesłychanie wybujała władza, a społeczna rola klas była zatarta, gdzie czynnik burzenia przerażał niezmiernie nad umiejętnością tworzenia”[17].

Mimo sprzeciwów rodziny i wbrew woli samego Lenina, z inicjatywy Stalina zwłoki Lenina zmumifikowano i udostępniono do oglądania w mauzoleum na Placu Czerwonym. Nowe władze partyjne postanowiły wykorzystać autentyczną popularność i autorytet Lenina i przenieść ją na “leninowską” partię. Kult Lenina wykorzystał Stalin do budowania osobistego kultu jako “następcy”. Stalin stwierdził, że wkład Lenina do filozofii marksistowskiej jest tak znaczący, że odtąd winna się ona nazywać “marksizmem-leninizmem”.


[1] E. Radźiński, op.cit., s.201.

[2] M. Heller, A. Niekricz, op.cit., s.128-129.

[3] M. Mikeln, Stalin, Warszawa 1990, s.151.

[4] M. Heller, A. Niekricz, op.cit., s.130.

[5] M. Mikeln, op.cit., s.153.

[6] M. Heller, A. Niekricz, op.cit., s.131.

[7] M. Mikeln, op.cit., s.173.

[8] J. Smaga, op.cit., s.75-76.

[9] „Robotnik”, nr 354, 30.12.1923, s.2.

[10] Ibidem.

[11] Ibidem.

[12] M. Heller, A. Niekricz, op.cit., s.148.

[13] M. Mikeln, op.cit., s.173.

[14] R. Conquest, Stalin, Warszawa 1996, s.121.

[15] „Robotnik”, nr 22, 22.01.1924, s.5.

[16] „Robotnik”, nr 23, 23.01.1924, s.1.

[17] Ibidem.

Podziel się na:
  • Facebook
  • Gadu-Gadu Live
  • Wykop
  • Twitter
  • Google Bookmarks
  • Dodaj do ulubionych
  • Flaker

Przeczytaj też::

  1. Rewolucja październikowa w Rosji
    W Europie trwała I wojna światowa, pogarszająca się sytuacja gospodarcza...
  2. „Robotnik” – organ prasowy Polskiej Partii Socjalistycznej (cz.1)
    W ciągu 45 lat, od 1894 do 1939 roku, „Robotnik”...
  3. „Robotnik” – organ prasowy Polskiej Partii Socjalistycznej (cz.2)
    Dzięki 30-osobowej ekipie drukarzy „Robotnik” ukazywał się regularnie i docierał...
  4. Wywiad z Rogerem Moorhousem, autorem książki “Stolica Hitlera. Życie i śmierć w wojennym Berlinie”
    Kiedy wybuchła II wojna światowa, Göring obiecał mieszkańcom Berlina, że...
  5. Wojna domowa w Rosji (1918-1920)
    Po rewolucji październikowej 1917 roku walka klasowa w Rosji zaostrzyła...
Opublikowano w Aktualności, Fakty Tagi: , , .

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>